ધોરણ -૯, chap-2 : કમ્પ્યુટરનો ઈતિહાસ અને તેનો ક્રમિક વિકાસ

આ સ્ત્રોત ધોરણ ૯ ના કોમ્પ્યુટર વિષય પર આધારિત મહત્વપૂર્ણ વિકલ્પવાળા પ્રશ્નોનો સંગ્રહ પૂરો પાડે છે. તેમાં મુખ્યત્વે સોફ્ટવેરના પ્રકારો, જેમ કે સિસ્ટમ અને એપ્લિકેશન સોફ્ટવેર વચ્ચેનો તફાવત અને તેમના કાર્યો સમજાવવામાં આવ્યા છે. લખાણમાં ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ, પ્રોગ્રામિંગ લેંગ્વેજ, અને વિવિધ ટ્રાન્સલેટર્સ જેવા કે કમ્પાઈલર અને ઈન્ટરપ્રીટર વિશે પાયાની જાણકારી આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, એન્ટિવાયરસ અને બેકઅપ જેવી યુટિલિટી સેવાઓનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. એકંદરે, આ માહિતી વિદ્યાર્થીઓને કોમ્પ્યુટરની કાર્યપદ્ધતિ અને તેના વિવિધ ટેકનિકલ ઘટકોને સરળતાથી સમજવામાં મદદરૂપ થાય છે. આ પ્રશ્નોત્તરી પરીક્ષાલક્ષી તૈયારી માટે ખૂબ જ ઉપયોગી અને સ્પષ્ટ માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે.

આ અભ્યાસ માર્ગદર્શિકા ધોરણ 9 ના પ્રકરણ ‘કમ્પ્યુટર સોફ્ટવેર’ ના મુખ્ય ખ્યાલોને સમજવામાં મદદરૂપ થશે. તે મુખ્યત્વે સોફ્ટવેરના પ્રકારો, ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ, પ્રોગ્રામિંગ લેન્ગવેજ અને યુટિલિટી સોફ્ટવેર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

ઉપયોગી વીડિઓ :

ભાગ ૧: ટૂંકા પ્રશ્નોત્તર (Quiz)

નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર ૨-૩ વાક્યોમાં આપો:

૧. કમ્પ્યુટર સોફ્ટવેર એટલે શું? ૨. સિસ્ટમ સોફ્ટવેરનું મુખ્ય કાર્ય શું છે? ૩. ઓપરેટિંગ સિસ્ટમના કોઈ પણ બે ઉદાહરણો આપો. ૪. એપ્લિકેશન સોફ્ટવેર કોના માટે બનાવવામાં આવે છે? ૫. યુટિલિટી સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ શા માટે થાય છે? ૬. કમ્પાઈલર (Compiler) અને ઈન્ટરપ્રિટર (Interpreter) વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત શું છે? ૭. પ્રોગ્રામિંગ લેન્ગવેજ એટલે શું? ૮. લો-લેવલ લેન્ગવેજ અને હાઈ-લેવલ લેન્ગવેજનું એક-એક ઉદાહરણ આપો. ૯. એસેમ્બલર (Assembler) નું કાર્ય સમજાવો. ૧૦. કમ્પ્યુટર બેકઅપ (Backup) એટલે શું?

——————————————————————————–

ભાગ ૨: ઉત્તરવલી (Answer Key)

૧. કમ્પ્યુટર સોફ્ટવેર એટલે શું? સોફ્ટવેર એ પ્રોગ્રામ્સનો સમૂહ છે જે કમ્પ્યુટરને ચોક્કસ કાર્યો કરવા માટે સૂચનાઓ આપે છે. તે કમ્પ્યુટર સિસ્ટમનો એવો ભાગ છે જેને સ્પર્શ કરી શકાતો નથી, પરંતુ તે હાર્ડવેરને કાર્યરત કરે છે.

૨. સિસ્ટમ સોફ્ટવેરનું મુખ્ય કાર્ય શું છે? સિસ્ટમ સોફ્ટવેરનું મુખ્ય કાર્ય કમ્પ્યુટર હાર્ડવેરને ચલાવવાનું અને તેનું સંચાલન કરવાનું છે. તે એપ્લિકેશન સોફ્ટવેરને ચાલવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે.

૩. ઓપરેટિંગ સિસ્ટમના કોઈ પણ બે ઉદાહરણો આપો. ઓપરેટિંગ સિસ્ટમના મુખ્ય ઉદાહરણોમાં ‘Windows’ અને ‘Linux’ નો સમાવેશ થાય છે. આ સોફ્ટવેર કમ્પ્યુટરના સમગ્ર વહીવટ અને સંસાધનોનું સંચાલન કરે છે.

૪. એપ્લિકેશન સોફ્ટવેર કોના માટે બનાવવામાં આવે છે? એપ્લિકેશન સોફ્ટવેર ખાસ કરીને યુઝર (વપરાશકર્તા) માટે બનાવવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ ચોક્કસ કાર્યો કરવા માટે થાય છે, જેમ કે દસ્તાવેજો બનાવવા માટે MS Word અથવા ગણતરી માટે Excel.

૫. યુટિલિટી સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ શા માટે થાય છે? યુટિલિટી સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કમ્પ્યુટર સિસ્ટમને મેઈન્ટેન (Maintain) કરવા માટે થાય છે. તે સિસ્ટમની કાર્યક્ષમતા જાળવવામાં અને સુરક્ષા પ્રદાન કરવામાં મદદ કરે છે, જેમ કે એન્ટિવાયરસ સોફ્ટવેર.

૬. કમ્પાઈલર અને ઈન્ટરપ્રિટર વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત શું છે? કમ્પાઈલર સમગ્ર કોડને એકસાથે ટ્રાન્સલેટ કરે છે, જ્યારે ઈન્ટરપ્રિટર પ્રોગ્રામના કોડને લાઈન બાય લાઈન (એક પછી એક લીટી) કન્વર્ટ કરે છે. બંનેનો ઉપયોગ પ્રોગ્રામિંગ લેન્ગવેજને મશીન લેન્ગવેજમાં બદલવા માટે થાય છે.

૭. પ્રોગ્રામિંગ લેન્ગવેજ એટલે શું? પ્રોગ્રામિંગ લેન્ગવેજ એ કમ્પ્યુટરને સૂચનાઓ આપવા માટેની અને તેને સમજાવવાની ભાષા છે. તેના દ્વારા પ્રોગ્રામર સોફ્ટવેર અને એપ્લિકેશન તૈયાર કરી શકે છે.

૮. લો-લેવલ લેન્ગવેજ અને હાઈ-લેવલ લેન્ગવેજનું એક-એક ઉદાહરણ આપો. લો-લેવલ લેન્ગવેજનું ઉદાહરણ ‘મશીન લેન્ગવેજ’ (Machine Language) છે, જે કમ્પ્યુટર સીધું સમજી શકે છે. હાઈ-લેવલ લેન્ગવેજનું ઉદાહરણ ‘Python’ છે, જે માણસો માટે સમજવી સરળ છે.

૯. એસેમ્બલર (Assembler) નું કાર્ય સમજાવો. એસેમ્બલર એ એક ટ્રાન્સલેટર સોફ્ટવેર છે જે એસેમ્બલી લેન્ગવેજ (Assembly Language) માં લખાયેલા પ્રોગ્રામને મશીન સમજી શકે તેવી ભાષામાં કન્વર્ટ કરે છે.

૧૦. કમ્પ્યુટર બેકઅપ (Backup) એટલે શું? બેકઅપ એટલે કમ્પ્યુટરમાં રહેલી માહિતી કે ડેટાની નકલ (Copy) સાચવી રાખવી. આ પ્રક્રિયા ડેટા ખોવાઈ જવાના કિસ્સામાં તેને પુનઃપ્રાપ્ત કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.

——————————————————————————–

ભાગ ૩: નિબંધલક્ષી પ્રશ્નો (Essay Questions)

નીચેના પ્રશ્નોના આધારે ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરો (આ પ્રશ્નોના ઉત્તર તમારે જાતે તૈયાર કરવાના રહેશે):

૧. સિસ્ટમ સોફ્ટવેર અને એપ્લિકેશન સોફ્ટવેર વચ્ચેના તફાવતની વિગતવાર ચર્ચા કરો. ૨. આધુનિક કમ્પ્યુટર પ્રણાલીમાં ઓપરેટિંગ સિસ્ટમની ભૂમિકા અને મહત્વ સમજાવો. ૩. પ્રોગ્રામિંગ લેન્ગવેજના પ્રકારો (Low level અને High level) વિશે સવિસ્તાર માહિતી આપો. ૪. લેન્ગવેજ ટ્રાન્સલેટર્સ (Compiler, Interpreter, Assembler) ની જરૂરિયાત અને તેમની કાર્યપદ્ધતિ સમજાવો. ૫. કમ્પ્યુટર સુરક્ષામાં એન્ટિવાયરસ અને બેકઅપની ઉપયોગિતા સ્પષ્ટ કરો.

——————————————————————————–

ભાગ ૪: શબ્દભંડોળ (Glossary)

📘 ધોરણ 9 – Chapter 2 MCQ (20 પ્રશ્નો)

Q1. કમ્પ્યુટર સિસ્ટમમાં સોફ્ટવેર શું છે?
A) હાર્ડવેર
B) પ્રોગ્રામ્સનો સમૂહ
C) મશીન
D) ઉપકરણ
👉 Answer: B

Q2. System Software શું કરે છે?
A) ગેમ રમવા માટે
B) હાર્ડવેરને ચલાવે
C) ગીત વગાડે
D) ઈમેજ બનાવે
👉 Answer: B

Q3. Operating System શું છે?
A) Application Software
B) System Software
C) Hardware
D) Device
👉 Answer: B

Q4. નીચેમાંથી કયું OS છે?
A) Paint
B) Windows
C) Word
D) Excel
👉 Answer: B

Q5. Application Software શું છે?
A) User માટેના પ્રોગ્રામ્સ
B) Hardware
C) OS
D) Device
👉 Answer: A

Q6. MS Word શું છે?
A) OS
B) Application Software
C) Hardware
D) Device
👉 Answer: B

Q7. Utility Software શું કરે છે?
A) ગેમ રમે
B) સિસ્ટમ maintain કરે
C) ગીત વગાડે
D) Video બનાવે
👉 Answer: B

Q8. Antivirus શું છે?
A) Game
B) Utility Software
C) OS
D) Hardware
👉 Answer: B

Q9. Compiler શું કરે છે?
A) Code translate કરે
B) Print કરે
C) Scan કરે
D) Store કરે
👉 Answer: A

Q10. Interpreter શું કરે છે?
A) એક સાથે બધું convert કરે
B) line by line convert કરે
C) store કરે
D) delete કરે
👉 Answer: B

Q11. Programming Language શું છે?
A) Hardware
B) માણસની ભાષા
C) Computer ને સમજાવવાની ભાષા
D) Device
👉 Answer: C

Q12. Low level language કઈ છે?
A) C
B) Java
C) Machine language
D) Python
👉 Answer: C

Q13. High level language કઈ છે?
A) Machine language
B) Assembly
C) Python
D) Binary
👉 Answer: C

Q14. Translator શું છે?
A) Hardware
B) Language convert કરે
C) Game
D) Device
👉 Answer: B

Q15. Assembler શું કરે છે?
A) High level convert
B) Assembly language convert
C) Store કરે
D) Delete કરે
👉 Answer: B

Q16. Software કેટલા પ્રકારના હોય છે?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
👉 Answer: B

Q17. System Software નો ઉદાહરણ શું છે?
A) Word
B) Excel
C) Windows
D) Paint
👉 Answer: C

Q18. Application Software નો ઉદાહરણ શું છે?
A) Linux
B) Windows
C) MS Word
D) BIOS
👉 Answer: C

Q19. Computer Virus શું છે?
A) Hardware
B) Software problem
C) Device
D) Memory
👉 Answer: B

Q20. Backup શું છે?
A) Delete
B) Copy રાખવું
C) Print
D) Scan
👉 Answer: B